АКИpress - Улуттук илимдер академиясынын президенти Канат Абдрахматов Ысык-Көл көлүнүн абалы жана суунун деңгээлинин төмөндөшүнүн мүмкүн болуучу кесепеттери жөнүндө түшүндүрмө берди.
Ал сүрөт менен бөлүшүп, мындай деп түшүндүрдү:
«Алдыңызда Ысык-Көл көлүнүн түбүнүн түзүлүшүн көрсөткөн жөнөкөй схема турат. Горизонталдык сызык – бул көлдүн бети. Түндүктө (солдо) бул Чолпон-Ата шаарынын аймагы, түштүктө (оңдо) бул Кажы-Сай шаарчасынын аймагы. Төмөнкү ийри сызык – бул көлдүн түбү. Көрүнүп тургандай, көлдүн түбү тегиз эмес, түндүгүндө жантайыңкы жээги бар терең идишти элестетет. Же туткасы бар идишке окшош. Түштүктө жээк дароо тереңдеп кетет. Ортоңку бөлүгүндө көлдүн тереңдиги учурда болжол менен 689 метрди түзөт», - деди ал.
Анын айтымында, көлдүн түбүнүн рельефин түшүнбөстөн, көлдүн экологиялык абалын талкуулоо мүмкүн эмес.
«Бүгүнкү күндө көлдүн экологиясы жана жалпысынан… көлгө эмне болуп жатканына жана кайсы жакка баратканыбызга… байланыштуу ар кандай сөздөр жана пикирлер көп. Бирок, ар кайсы жерлеринде көлдүн түбүнүн рельефи кандай экенин билбестен, эч кандай божомол жана сөздөр туура жана так боло албайт», - деди ал.
Абдрахматов жакынкы жылдары суунун деңгээли 2-3 метрге төмөндөсө, көлдүн түндүгүндө мурда суу алдында болгон аймактын бир кыйла бөлүгү кургактык болуп калышы мүмкүн экенин билдирди.
«Эгерде жакынкы бир нече жылдын ичинде көлдүн деңгээли дагы эки-үч метрге түшсө (схемада бул горизонталдык пунктир сызык менен көрсөтүлгөн), анда түндүк бөлүгүндө мурда көлдүн жээк зонасы болгон чоң аянт кургактык болуп калат. Баарыбыз түндүк жээкте сүзгөнбүз жана 100-200 м ары басса да тереңдиги 1-1,5 м болгон тайыз жерлер бар экенин билебиз. Мына ушул сыяктуу аймактар келечекте көлдүн жери эмес, кургак жердин аймагы болуп калат. Бирок саздак жана жашоого жараксыз аймак болуп калат», - деп түшүндүрдү ал.
Ошол эле учурда, ал суунун деңгээли кыйла төмөндөсө да, көл жоголуп кетпей турганын айтты.
«Эгерде көлдүн деңгээли 20 же 200 метрге төмөндөсө да, көл баары бир калат, ал кургап кетпейт, анткени ал терең. Биз үчүн бул учурда эң башкысы, ал жашоого жарактуу бойдон калышы, жагымсыз жыттанып, адамдын калдыктарына толгон сасык туңгуюкка айланып кетпеши керек», - деп баса белгиледи Абдрахматов.
Ошондой эле ал көлдүн терең бөлүгүндө чөгүп кеткен шаарлар бар деген кеңири таралган жоромолдорду четке какты.
«Көлдүн түбүндө (689 метр тереңдикте) чөгүп кеткен же суу алдында калган шаар бар деп ишенгендер үчүн билдирем – ал жерде эч кандай шаар жок, анткени көлдүн бул бөлүгү дээрлик 400 миң жыл мурда пайда болгон», - деди ал.