АКИpress - Россиялык басылма «Медуза» АКШ Иранга каршы баштаган операция учурунда кандай жыйынтыктарга жетип жатканына саресеп салды.
«АКШнын аскердик артыкчылыгы ачык байкалганы менен, Иран менен болгон согушта каалаган жыйынтыкка жетүү оңой болгон жок. Негизги маселе — Иран Ормуз кысыгын иш жүзүндө жаап салгандан кийин башталган дүйнөлүк энергетикалык жана азык-түлүк кризиси.
Буга чейин бул кысык аркылуу мунайдын, газдын жана жер семирткичтердин чоң бөлүгү ташылып келген. Кысыкты кайра ачуу үчүн АКШ татаал жолдордун бирин тандашы керек:
- кургактагы операцияны баштоо;
- ири деңиз күчтөрүн киргизүү;
- Иран менен сүйлөшүүгө баруу.
Булардын эч бири ийгиликке кепилдик бербейт жана чоң жоготууга алып келиши мүмкүн. Операциянын биринчи айында АКШ менен Израил Иранга күчтүү соккуларды жасады: жетекчиликтин бир бөлүгүн жок кылды, аскердик инфраструктурасын талкалады жана дээрлик бүтүндөй флотун иштен чыгарды.
Бирок Иранда бийлик алмашкан жок. Тескерисинче, Иран узакка созулган согушка өттү. Ал Израилге жана Перс булуңундагы өлкөлөргө ракета жана дрон чабуулдарын улантууда. Бул соккулар дайыма чоң зыян алып келбесе да, каршылаш тараптын абадан коргонуу системаларын алсыратууда.
Эң чоң көйгөй Ормуз кысыгынын жабылышы болду. Иран кемелерге чабуул коюп, кысык жабылганын жарыялоо менен деңиз каттамын дээрлик токтотту. Мунун кесепетинен дүйнө мунайдын болжол менен бештен бир бөлүгүнөн жана газдын төрттөн бир бөлүгүнөн убактылуу ажырады. Бул баалардын өсүшүнө жана тартыштык коркунучуна алып келүүдө.
Учурда АКШ бул кырдаалдан чыгуунун жолун издеп жатат. Анда 3 вариант бар. Биринчи вариант — Иран менен мунасага келүү. Бирок тараптардын талаптары — ар башка. АКШ Ирандан өзөктүк жана ракета программасынан толук баш тартууну каалайт, ал эми Иран буга макул эмес.
Мындан тышкары, Иран кысыкты өзү көзөмөлдөп, кемелерден өтүү үчүн төлөм алгысы келет.
Экинчи вариант — кемелерди аскердик коштоо менен өткөрүү. Бул мүмкүн, бирок өтө кооптуу. Иран дрон, мина жана ракета менен чабуул коюшу мүмкүн. Ийгиликтүү болгон бир нече эле чабуул кеме ээлерин чочутуп коюшу ыктымал.
Үчүнчү вариант — кургактагы чектелген операция. Маселен, аралдарды же Ирандын айрым позицияларын басып алуу. Бирок бул дагы чоң тобокелдикти жаратат жана чабуулдар токтойт деген кепилдикти бербейт.
Эгер Иран мунасага барбаса, жаңжал дагы күчөйт. АКШ да жөн эле токтоп кала албайт, анткени кысыктын жабылышы дүйнөлүк бааларга жана экономикага түз таасир этүүдө. Кысык ачылган күндө да, мунай менен газ рыногундагы абал бат эле калыбына келбейт. Деңиз ташуулары дагы көпкө чейин туруксуз бойдон калышы мүмкүн. Жыйынтыгында, бул маселени толук чечүүнүн жалгыз жолу — туруктуу тынчтык. Бирок азырынча андай мүмкүнчүлүк бүдөмүк көрүнүүдө», - деп айтылат маалыматта.